ব ৰ্তমান আমি যি কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁ, এয়া ক্লাছিকেল কম্পিউটিং (Classical Computing) নামেৰে পৰিচিত। ইয়াৰ ভিত্তি হৈছে ‘বিট’ (Bit)— যি কেৱল ০ বা ১ অৱস্থাত থাকে। কিন্তু কোৱাণ্টাম কম্পিউটিং হৈছে এক সম্পূৰ্ণ নতুন বিশ্ব, যি পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ কোৱাণ্টাম নীতিসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। এই প্ৰযুক্তিয়ে জ্ঞান-বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ দিশত এনে এক অভূতপূৰ্ব পৰিৱৰ্তন আনিব, যি মানৱ ইতিহাসত বৈদ্যুতিক শক্তি বা ইণ্টাৰনেট আৱিষ্কাৰৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে। কোৱাণ্টাম কম্পিউটিঙৰ মূল ভিত্তি হৈছে কোৱাণ্টাম বিট বা কিউবিট (Qubit), যাৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যতৰ গণনাৰ সীমাহীন ক্ষমতা মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
কোৱাণ্টামৰ মৌলিক নীতি আৰু কিউবিটৰ ক্ষমতা তথা কোৱাণ্টাম কম্পিউটিঙৰ সফলতা দুটা মৌলিক কোৱাণ্টাম নীতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল:
(ক) চুপাৰপজিচন (Superposition):
সাধাৰণতে কম্পিউটাৰৰ বিট কেৱল ০ অথবা ১ অৱস্থাতহে থাকিব পাৰে। কিন্তু কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰৰ কিউবিট এক সময়তে ০ আৰু ১ দুয়োটা অৱস্থাতে থাকিব পাৰে। এই সক্ষমতাক চুপাৰপজিচন বোলা হয়। ইয়াৰ ফলত এটা কিউবিটে দুটা বিটৰ তথ্য বহন কৰিব পাৰে। মাত্ৰ কেইটামান কিউবিটৰ দ্বাৰাই এনে বিশাল তথ্য বহন কৰা সম্ভৱ হয় যে বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী চুপাৰ কম্পিউটাৰৰ বাবেও সেয়া অসম্ভৱ।
(খ) এণ্টেংগলমেণ্ট (Entanglement):
এণ্টেংগলমেণ্ট হৈছে এনে এক অৱস্থা, য’ত দুটা কিউবিটৰ মাজত এক গভীৰ সংযোগ স্থাপন হয়। এই সংযোগৰ ফলত এটা কিউবিটৰ অৱস্থা জানিলে আনটো কিউবিটৰ অৱস্থা তৎক্ষণাৎ জানিব পাৰি, ইহঁতৰ মাজত ভৌগোলিক দূৰত্ব যিমানেই নহওক কিয়। এই নীতিয়ে কম্পিউটাৰসমূহক সমন্বয় আৰু ক্ষিপ্ৰতাৰে সমান্তৰালভাৱে গণনা কৰাত সহায় কৰে। এই দুটা নীতিৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰে সমস্যাসমূহক এক্সপ’নেঞ্চিয়েল দ্ৰুতগতিত সমাধান কৰিব পাৰে।
কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰৰ আগমনৰ লগে লগে পৃথিৱীৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰত বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তনৰ সম্ভাৱনা আহিব। উদাহৰণ স্বৰূপে ক’ব পাৰি:
(ক) ঔষধ আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ আৱিষ্কাৰ: কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰে অতি জটিল আণৱিক আৰু ৰসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ নিখুঁত অনুকৰণ (Simulation) কৰিব পাৰে, যি বৰ্তমানৰ কম্পিউটাৰৰ বাবে অসম্ভৱ। ইয়াৰ ফলত অনেক নতুন আৱিষ্কাৰ সম্ভৱ হ’ব।
নতুন ঔষধৰ আৱিষ্কাৰ: ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে অতি কম সময়ৰ ভিতৰত আণৱিক পৰ্যায়ত নতুন ঔষধৰ ফৰ্মূলা ডিজাইন কৰা সম্ভৱ হৈ পৰিব।
নতুন সামগ্ৰীৰ বিকাশ: উন্নত বেটাৰী, নতুন ধাতু মিশ্ৰণ আৰু অধিক কাৰ্যক্ষম চুপাৰ-কণ্ডাক্তৰ (Superconductors) ডিজাইন কৰাত সহায়ক হ’ব।
(খ) ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী আৰু চাইবাৰ নিৰাপত্তা: কোৱাণ্টাম কম্পিউটিঙৰ আটাইতকৈ তাৎক্ষণিক আৰু ভয়ংকৰ প্ৰভাৱ হ’ব ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফীৰ ক্ষেত্ৰত। পিটাৰ শ্ব’ৰৰ এলগৰিথম (Peter Shor’s Algorithm) ব্যৱহাৰ কৰি কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা কী ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফী (যেনে RSA) ভিত্তিক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাসমূহ অতি সহজে ভংগ কৰিব পাৰিব। ইয়াৰ ফলত বেংকিং, ই-কমাৰ্চ আৰু সামৰিক যোগাযোগকে ধৰি সকলো ধৰণৰ অনলাইন নিৰাপত্তা বিপদাপন্ন হ’ব। এই প্ৰত্যাহ্বানৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ পোষ্ট-কোৱাণ্টাম ক্ৰিপ্টোগ্ৰাফীৰ বিকাশৰ বিষয়ে গৱেষণা চলি আছে।
(গ) বিগ ডাটা বিশ্লেষণ আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI): বিশাল তথ্যৰ স্তুপৰ (Big Data) পৰা মানৱ মগজুৱে কল্পনা কৰিব নোৱৰা আৰ্হিসমূহ (Patterns) উলিয়াবলৈ কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰ অতি উপযোগী হ’ব।
(ঘ) AI আৰু মেচিন লাৰ্নিং: কোৱাণ্টাম মেচিন লাৰ্নিং-এ AI মডেলসমূহক অভূতপূৰ্ব দ্ৰুততাৰে ডাটা প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব, যাৰ ফলত মানৱীয় সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা কেইবাগুণে বৃদ্ধি পাব।
কোৱাণ্টাম কম্পিউটিঙে ইমান বিশাল সম্ভাৱনা কঢ়িয়াই আনিছে যদিও ইয়াক বাস্তৱত ৰূপায়ণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বানো আছে। যেনে—
(ক) নিৰ্মাণৰ সমস্যা: কিউবিটসমূহ অতি সংবেদনশীল। তাপ, কম্পন বা আন কোনো বাহ্যিক শব্দৰ সামান্যতম প্ৰভাৱ পৰিলেও সিহঁতৰ কোৱাণ্টাম অৱস্থা (Decoherence) হেৰাই যায়। কিউবিটসমূহক কাৰ্যক্ষম কৰি ৰাখিবলৈ পৰম শূন্যৰ ওচৰৰ উষ্ণতাত (ক্ৰায়োজনিক উষ্ণতা) ৰাখিব লগা হয়, যাৰ বাবে এই কম্পিউটাৰসমূহ নিৰ্মাণ কৰাটো অতি কঠিন আৰু ব্যয়বহুল।
(খ) ত্ৰুটি সংশোধন (Error Correction): কিউবিটসমূহৰ সংবেদনশীলতাৰ বাবে গণনাৰ সময়ত ত্ৰুটি হোৱাৰ সম্ভাৱনা সাধাৰণ কম্পিউটাৰতকৈ বহু বেছি। এই ত্ৰুটিসমূহ শুধৰাবলৈ উন্নত কোৱাণ্টাম ত্ৰুটি সংশোধন কোডৰ প্ৰয়োজন।
কোৱাণ্টাম কম্পিউটিং এতিয়াও শৈশৱ কালতে আছে, কিন্তু ই নিশ্চিতভাৱে এক প্ৰযুক্তিগত বিপ্লৱৰ সূচনা কৰিছে। কোৱাণ্টাম কম্পিউটাৰসমূহ ব্যাপকভাৱে উপলব্ধ হোৱাৰ বাবে কেইবাদশক লাগিব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ প্ৰভাৱ এতিয়াৰ পৰাই অনুভৱ কৰা হৈছে। চিকিৎসা, বিত্ত, চাইবাৰ নিৰাপত্তা আৰু নতুন আৱিষ্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত ই এক সীমাহীন ক্ষমতা প্ৰদান কৰিব। ভৱিষ্যতৰ বাবে আমি এই প্ৰযুক্তিৰ নৈতিক ব্যৱহাৰ আৰু নিৰাপত্তাৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ সাজু হোৱা উচিত। কোৱাণ্টাম কম্পিউটিং কেৱল দ্ৰুত গণনাৰ বাবে নহয়, ই হৈছে এনে সমস্যা সমাধানৰ বাবে, যাৰ সমাধান এতিয়ালৈকে মানুহে কল্পনাও কৰিব পৰা নাই।
❧ | আৰু পঢ়ক:
- খোজ, খোজকঢ়া আৰু খোজ-কাটল
- অন্ধবিশ্বাস, কুসংস্কাৰ আৰু শাস্ত্ৰৰ ব্যাখ্যা
- কনাক নামৰ কাউৰীটো
- অন্ধবিশ্বাসৰ বলি ফেঁচা
- এজাক মৰা শগুন আৰু পাগলী পথাৰৰ হুমুনিয়াহ
