পাথৰিঘাটৰ ৰণ বা দলি পুৰাণ

নীলা চৰাইৰ সম্পাদকৰ টোকা:

বৃটিছ শাসকে বিভিন্ন কৰ-কাটলেৰে ভাৰতীয়ক শোষণ কৰাৰ এক ক’লা অধ্যায় আছে। এই অধ্যায়ৰে এক অংশ হ’ল দুখীয়া কৃষকৰ ওপৰত আৰোপ কৰা ‘নাঙল কৰ’, মাটিৰ কৰ আদি। অসমো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নাছিল। ঊনৈশ শতিকাৰ নৱম দশকৰ সময়ছোৱাত বৃটিছ শাসকে অসমৰ মাটি নতুনকৈ জৰীপ কৰি বস্তি মাটি, ৰোপিত মাটি আৰু ফৰিঙতি মাটি— এই তিনি ভাগত ভাগ কৰি প্ৰতি ভাগতে পৃথক পৃথক পৰিমাণৰ খাজনা নিৰ্ধাৰণ কৰে। অত্যধিক খাজনাৰ বোজাই কৃষকসকলৰ ৰাজহাঁড় ভাঙি পেলোৱাৰ উপক্ৰম কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা পৰিত্ৰাণৰ উপায় উলিয়াবলৈ দৰঙৰ প্ৰজাই ৰাইজমেল পাতিলে। ইতিমধ্যে ৰঙিয়া, নলবাৰী, বজালী, সৰুক্ষেত্ৰী, বৰমা, বৰভাগ আদি ঠাইৰ ৰাইজে বৰ্ধিত খাজনা আদায় নিদিবলৈ লোৱা সিদ্ধান্তৰ বাতৰি নামনি অসমৰ চুকে-কোণে বিয়পি পৰাত দৰঙী ৰাইজেও তেনে এক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰি ১৮৯৪ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত বৰ্ধিত খাজনাৰ প্ৰতিবাদকল্পে পথৰুঘাট (পাথৰিঘাট/ পাথৌঘাট) নামৰ ঠাইত মিলিত হ’ল। ৰাইজে বৰ্ধিত খাজনা প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ জিলাধিপতি এণ্ডাৰচন আৰু মহকুমাধিপতি ৰেমচনক অনুৰোধ জনালে যদিও চৰকাৰী প্ৰতিনিধিবৰ্গই সেই অনুৰোধ প্ৰত্যাখান কৰিলে আৰু সেই ঠাই এৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিলে। ৰাইজে সেই নিৰ্দেশ অমান্য কৰিলে। লাহে লাহে পৰিস্থিতি উত্তপ্ত হৈ আহিল আৰু এটা সময়ত চৰকাৰী বাহিনীয়ে প্ৰথমে লাঠী চালনা আৰু তাৰ পাছত নিৰস্ত্ৰ ৰাইজৰ ওপৰত গুলী চালনা কৰিলে। কিংকৰ্তব্যবিমূঢ় ৰাইজেও গুলীৰ উত্তৰ পথাৰৰ দলি-চপৰা, খৰি আদিৰে দিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। পুলিচৰ গুলীত সাত কুৰি (১৪০) লোকৰ মৃত্যু হ’ল, প্ৰায় ১৫০জন লোক ঘূণীয়া হ’ল; অৱশ্যে চৰকাৰী হিচাপত নিহতৰ সংখ্যা ১৫ আৰু আহতৰ সংখ্যা ৩৭। এই ঘটনাক পৰৱৰ্তী সময়ত ‘পথৰুঘাটৰ কৃষক বিদ্ৰোহ’, ‘পথৰুঘাটৰ ৰণ’, ‘পাথৌঘাটৰ ধেৱা’ আদি নামেৰে অভিহিত কৰা হৈছে। শাসকৰ শোষণৰ বিৰুদ্ধে জাতি-বৰ্ণ-ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে ‘হৰি বোল’ আৰু ‘আল্লা হু আকবৰ’ ধ্বনিৰে একগোট হোৱা ৰাইজৰ প্ৰতিৰোধৰ এক প্ৰেৰণাদায়ক উদাহৰণ হ’ল পথৰুঘাটৰ ৰণ!

এই সমস্ত ঘটনাৰ প্ৰত্যক্ষদৰ্শী আছিল জনৈক নৰোত্তম। অনাখৰী নৰোত্তমে এই সমস্ত ঘটনা পদ্য আকাৰে মুখে মুখে ৰচনা কৰি বিবৃত কৰিছিল। ঘটনাৰ পচপন্ন বছৰৰ পাছত ১৯৪৯ চনত নৰোত্তমৰ ৰচনাখিনি মঙলদৈৰ ‘বামুণপাৰা-ভেবাৰঘাট ছাত্ৰ সংঘ’ই ‘পাথৰিঘাটৰ ৰণ বা দলি পুৰাণ’ শিৰোনামেৰে ছপা কৰি উলিয়াই। কালক্ৰমত পুস্তিকাখনি পাবলৈ নোহোৱা হয়। প্ৰথম প্ৰকাশৰ ৬৫ বছৰৰ পাছত ২০১৪ চনত পুস্তিকাখনি দৰং জিলা বাৰ্তাজীৱী সংঘ আৰু পথৰু সমন্বয় গোষ্ঠীয়ে পুনৰ প্ৰকাশ কৰে। অসহায় প্ৰজাই বৃটিছ সৈন্যৰ বন্দুকৰ প্ৰতিৰোধকল্পে হাতত তুলি লোৱা পথাৰৰ দলি-চপৰাৰ প্ৰসংগতেই পুস্তিকাখনিৰ নাম ‘দলি পুৰাণ’ হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা যায়।

পুস্তিকাখনিৰ ঐতিহাসিক মূল্য আৰু বিবৃত তথ্যৰ গুৰুত্বৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি তথা গৱেষক, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সাধাৰণ ৰাইজৰো হাতে ঢুকি পোৱাতে থাকক বুলি ‘দলি পুৰাণ’ নীলা চৰাইত ইলেক্‌ট্ৰনিক ৰূপত পুনৰ প্ৰকাশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ল। এই আপাহতে পথৰুঘাটৰ ৰণৰ শ্বহীদ আৰু প্ৰতিবাদী ৰাইজখনক আমি শ্ৰদ্ধাৰে সোঁৱৰিছোঁ। এই ঘটনাক পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ বৈ নিয়াৰ দায়িত্ব স্বপ্ৰণোদিত হৈ পালন কৰা নৰোত্তমৰ স্মৃতিত আমি মূৰ দোঁৱাইছোঁ। বামুণপাৰা-ভেবাৰঘাট ছাত্ৰ সংঘ, দৰং জিলা বাৰ্তাজীৱী সংঘ আৰু পথৰু সমন্বয় গোষ্ঠীৰ সামাজিক দায়িত্ব পালনৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ আমি শলাগ লৈছোঁ।

পৰৱৰ্তী পৃষ্ঠা
আপোনাৰ আৰু ভাল লাগিব পাৰে:

সম্পাদক

editor@nilacharai.com

আপোনাৰ মন্তব্যই লেখকক প্ৰেৰণা যোগাব

avatar
  চাবস্ক্ৰাইব কৰক  
Notify of